Chọn nhạc cho ngày cưới

Trong một cuộc thi Hoa hậu Việt Nam qua ảnh, khi 20 thí sinh nữ tuổi từ 18 – 21 đã sẵn sàng cho những bước đi biểu diễn với sự tháp tùng của 20 chàng trai đẹp mã, âm nhạc nổi lên làm chúng tôi giật mình: hòa tấu của bài Hòn vọng phu 2 (Lê Thương) ở nhịp hành khúc! Một lần ngồi xem truyền hình, đến một phóng sự về kênh Nhiêu Lộc với hình ảnh dòng nước đen ngòm, lấp lánh ánh nắng phản chiếu, chúng tôi nghe nhạc nền là chương I, bản sonate Ánh trăng của Beethoven!

May mà không có một hậu duệ nào của nhà soạn nhạc vĩ đại người Đức ấy xem được đoạn phim này! Cách đây không lâu, trong chương trình giới thiệu về những ngôi nhà đẹp, độc đáo, chúng tôi đã phải ngao ngán cho một vị đạo diễn nổi tiếng ở Hà Nội có căn nhà đang được MC cũng nổi tiếng, thao thao bất tuyệt trên nhạc nền là bài My heart will go on (phim Titanic – câu chuyện về chiếc tàu vĩ đại bị đắm)…

Trong một đám cưới, chúng tôi đã sững sờ khi nghe MC giới thiệu tiết mục mở màn: ca khúc Hát với dòng sông (Tình yêu đến em không mong đợi gì, Tình yêu đi em không hề hối tiếc….) nhạc Quốc An, lời Nguyễn Nhất Huy.

Chọn nhạc phù hợp cho một sự kiện là cả một nghệ thuật và quyết định phần lớn sự thành công của khâu tổ chức. Và nếu sự kiện ấy lại hết sức đặc biệt đối với bạn,  chẳng hạn “Ngày cưới”, thì việc chọn nhạc là khâu không thể coi thường. Đối với ca khúc Việt Nam, việc lựa chọn hầu như rất dễ vì nội dung đã thể hiện trong ca từ. Chúng ta chỉ cần để ý một chút là có sự lựa chọn thích hợp. Nhưng đối với những tác phẩm nước ngoài, nhất là những trích đoạn nhạc cổ điển thì sự hiểu biết về âm nhạc là điều không thể thiếu được khi phải lựa chọn nhạc dùng trong lễ cưới. Vì thế trong giới hạn của bài viết này chúng tôi chỉ bàn đến loại thứ hai – những tác phẩm nước ngoài.

Một số bản nhạc quen thuộc nhất

Chúng tôi xin giới thiệu đến độc giả nguồn gốc của chúng để việc sử dụng được chính xác hơn.

1. Wedding march (Hành khúc lễ cưới ) của Felix Bartholdy Mendelssohn (1809-1847), trích từ nhạc được ông viết cho vở hài kịch A midsummer night's dream  (Giấc mộng đêm hè) của William Shakespeare  (1564 - 1616).

Năm 1826, Mendelssohn sáng tác một overture (khúc mở màn) cảm hứng từ vở kịch nhạcGiấc mộng đêm hè. Overture này được công diễn lần đầu tiên vào năm 1827. Đến năm 1842, phần vì bản overture này đã được nhiều người biết tới, phần vì chủ nhân của ông, Nhà Vua Frederick William IV (nước Phổ) tỏ ra ưa thích đặc biệt nên Mendelssohn đã viết nhạc tiếp cho các phần còn lại của vở kịch để trình diễn vào năm 1843 tại Postdam; trong số đó có bản Wedding  march được sáng tác vào năm 1842. Lúc đó, bản hành khúc này thường được diễn bằng đàn đại phong cầm (pipe organ) như thường có trong các nhà thờ. Lần đầu tiên Wedding march được dùng trong một lễ cưới thực thụ, đó là trong đám cưới của Dorothy Carew và Tom Daniel tại nhà thờ Thánh Phê-rô, thành phố Tiverton (nước Anh). Tuy nhiên, bản nhạc này chỉ thực sự phổ biến kể từ khi  được Công chúa Victoria của Anh chọn sử dụng trong lễ cưới của mình với Hoàng tử nước Phổ, Frederick William vào ngày 25/1/1858. Ngày nay, nó là một trong số những hành khúc đám cưới thông dụng nhất ở những nước nói tiếng Anh cũng như ở Việt Nam. Trong các lễ cưới ở nhà thờ (không thuộc Giáo hội Công giáo) phương Tây, hành khúc này thường được cử lên ở cuối lễ cưới, lúc tiễn đôi tân hôn ra khỏi nhà thờ. Cũng có khi người ta dùng nó để làm đoạn nhạc đón cô dâu chú rể vào nhà thờ lúc bắt đầu buổi lễ. Vì nó không có nguồn gốc tôn giáo nên người ta khuyên không nên dùng trong nghi thức lễ cưới phụng vụ (liturgy) của người Công giáo.

2. Bridal Chorus (Hợp xướng Tân hôn)  của Richard Wagner  (1813-1883), trích từ vở opera Lohengrin. Bản nhạc này cũng thuộc vào loại phổ biến nhất và thường được dùng kèm với Wedding March của Mendelssohn. Hợp xướng này có tên là: Treulich Gefuehrt (Dẫn đi trong niềm tin), nằm ở Hồi III, cảnh I của vở opera. Ở Phương Tây, nó còn được biết đến với tên gọi: Here comes the bride (Cô dâu đến kìa) hay Wedding march from Lohengrin và thường được dùng để mở đầu lễ  cưới hoặc tiễn đôi tân hôn ra khỏi nhà thờ. Điều này ngược với xuất xứ của nó trong vở opera. Trong opera, bản hợp xướng này lại được trình diễn ở cuối nghi lễ cưới giữa nàng Elsa và hiệp sĩ Lohengrin (2 nhân vật chính) và lúc đám rước đưa cô dâu Elisa vào phòngTân hôn. Nội dung ca từ của nó lại là mỉa mai, châm biếm sự “không môn đăng hộ đối” của đám cưới.

Cũng giống như trường hợp Wedding march của Mendelssohn, bản hợp xướng này thường không được sử dụng trong các Thánh lễ của người Công Giáo ở Phương Tây vì nguồn gốc ngoài phụng vụ (non-liturgical) của nó. Ngoài ra, mặc dù đây là một bản hợp xướng, nhưng nó thường được trình diễn chỉ bằng đàn đại phong cầm mà không có phần thanh nhạc!

3. Canon giọng Rê Trưởng (Canon in D major) của Johann Pachelbel (1653-1706). Sau hai bài hành khúc đám cưới trên đây, bài canon này là một tác phẩm khí nhạc được trình bày nhiều nhất và cũng là tác phẩm nổi tiếng nhất của Pachelbel. Nó thuộc thể loại thính phòng dành cho 3 violin và phần bè trầm trì tục (basso continuo).

Bên cạnh ba bản nhạc nổi tiếng thế giới thường được dùng trong các nghi thức lễ cưới như trên đây, chúng ta còn thường gặp các tiểu phẩm như: Ave Maria (Bach-Gounod), Ave Maria (Schubert), Jesus – Joy of man's desiring (Bach), Trumpet tune (Jeremiah Clarke), Mùa xuân trong concerto Bốn mùa (Vivaldi), v.v… Trong các đám cưới của người Việt Nam có một ca khúc ngoại quốc, lời Việt (của Phạm Duy) rất được phổ biến với tên gọi Ngày tân hôn. Năm 1961, một ca sĩ người Chi-lê, Antonio Prieto, sáng tác một ca khúc tiếng Ý nổi tiếng thế giới mang tên La Novia (về sau phổ biến tại Mỹ, Anh với tên gọi: The wedding). Ca sĩ Maya Casabianca đã cover ca khúc này lại để hát bằng tiếng Pháp mang tên gọi quen thuộc với giới yêu nhạc Việt Nam Oui devant dieu. Cứ mỗi lần nghe ca khúc này, chúng ta không thể không nghĩ đến không khí vui, trang trọng của ngày cưới. 

Lựa nhạc cho ngày cưới

Chọn nhạc cho lễ cưới của mình là một việc rất quan trọng, nhưng nhiều cặp không biết phải bắt đầu thế nào. Chúng tôi muốn chia sẻ một vài ý tưởng:

1. Mở đầu:

Dùng loại nhạc hòa tấu trong lúc đón khách hoặc lúc mở đầu nghi thức. Không nên dùng nhạc có lời lúc này. Có thể dùng một nhóm nhạc chơi live hoặc nhạc từ máy phát. Nên có nhạc để không khí thêm phần lãng mạn, đỡ trống trải. Chính nhạc mở đầu sẽ góp phần tạo bầu không khí thân mật hay trang trọng cho buổi lễ (tiệc cưới hay nghi thức). Một số tác phẩm sau đây thường được sử dụng làm nhạc Mở đầu (Prélude) cho một lễ cưới: Can't help falling in love (Elvis Presley), Falling In Love, Angel's watching (The O'Neill Brothers), Arioso (J.S.Bach), Forrest gump main theme (trích nhạc phim Forrest gump), Annie's song (John Denver), Imagine (John Lennon), Air [from water music] (G.F.Haendel), Somewhere over the rainbow (trích từ The Wizard of Oz), Air on a G String (J.S.Bach), Amazing Grace (nhạc truyền thống), Ave Maria (Schubert), Chương 2 bản Sonate số 8 Pathétique  (L.V. Beethoven), Morning has broken (nhạc truyền thống), Sonate Ánh trăng [Moonlight] (L.v.Beethoven),…..

2. Rước đôi tân hôn:

Một đám rước thường được trang trọng hơn trên nền nhạc đệm của kèn trumpet hoặc tiếng đàn đại phong cầm (pipe organ). Nhạc để rước phải mang màu sắc khác với nhạc Mở đầu để gây sự chú ý, kêu gọi sự tập trung của khách mời vào đôi tân hôn. Nếu là rước vào nhà thờ nên chú ý đến tính trang trọng, tốc độ nhạc vừa phải. Nếu đám rước diễn ra trong một bữa tiệc cưới thì có thể sử dụng nhạc hòa tấu có tốc độ nhanh hơn, mang chất vui, lễ hội hơn để tạo cảm giác “happy ending” (kết có hậu) hoặc những ca khúc có nội dung ca từ phù hợp.

Một số tác phẩm sau đây thường được sử dụng làm nhạc Rước đôi tân hôn (Processional Music) trong một lễ cưới: Bridal chorus (Richard Wagner), Canon in D (Johann Pachelbel), Jesu - Joy of man's desiring (J.S. Bach), Reminiscent joy, Forever my love (The O'Neill Brothers), Hymne (Vangelis), Hawaiian wedding song (King), Spring (from Four Seasons) (Antonio Vivaldi), Ballade pour adeline (Richard Clayderman), Edelweiss (Richard Rodgers), Ode to joy (Ludwig v. Beethoven), Somewhere (There's a Place for Us) – (trích musical West Side Story), Shenandoah – (nhạc truyền thống), The Prayer (David Foster & Carole Bayer Sager), Trumpet voluntary (Clarke), Unchained melody (trích từ phim Ghost),  You raise me up (Rolf Lovland & Brendan Graham).

3. Trong bữa tiệc:

Nhạc trong tiệc cưới thường nên vui tươi nhưng nhẹ nhàng, mục đích để thực khách thư giãn, thêm thú vị khi thưởng thức các món ăn và quan trọng nhất là có thể hỏi thăm, chuyện trò với nhau. Có như vậy không khí tiệc cưới mới ấm cúng. Đừng để họ phải vừa nói chuyện vừa gào lên vì không nghe rõ người cùng bàn nói gì. Việc chọn nhạc lúc này tuy không đóng vai trò quan trọng như ở 2 phần trên nhưng cũng cần chú ý, đầu tư công sức lựa chọn nhằm tránh gây ra khó chịu cho người tham dự.

Trong một bữa tiệc cưới phương Tây, chúng ta thấy có một số tác phẩm sau đây thường nghe như: Unchained melody (từ nhạc phim Ghost), From this moment on (Shania Twain & RJ Lange), Can you feel the love tonight (từ phim The Lion King ), What a wonderful world (Robert Thiele & George David Weiss), Wonderful tonight (Eric Clapton), Wind beneath my wings  (Larry Henley & Jeffrey Silbar), he way you look tonight (Jerome Kern), Kiss the girl  (Alan Menken), All I ask of you (Andrew Lloyd Weber), As time goes by (từ phim Casablanca ), Fly me to the moon (Howard), Forever in love (Kenny G), Just the way you are (Billy Joel), Moon river (Henry Mancini), Lost in your eyes (Deborah Gibson), Let me call you sweetheart (Leo Friedman & Beth Slater Whitson), Rhapsody in blue (Gershwin), Salut d'Amour (Sir Edward Elgar), Seasons of love  (từ phim “Rent”), She's always a woman (Billy Joel), Some enchanted evening  (từ phim South Pacific), Summertime (từ opera Porgy & Bess), The music of the night – (từ opera Phantom of the Opera ), The dance of youth (The O'Neill Brothers), Waltz in A-flat major, Op. 39, No .15 (Brahms), Unforgettable (Gordon).

Mùa cưới là mùa của tình yêu và có thể nói là mùa của âm nhạc, vì âm nhạc là tiếng nói của tình yêu. Việc chọn nhạc không những chỉ cần thiết để tôn các nghi thức lên mà còn giữ vai trò quan trọng cả khi làm nhạc nền cho phim cưới sau đó. Để vào những dịp kỷ niệm hoặc khi xem lại những thước phim hạnh phúc, trong những giai điệu tràn trề tình yêu đôi lứa, chủ nhân của nó lại có được cảm xúc như mới nồng nàn ngày nào.

Nguyễn Thanh Huy

hocnhac.edu.vn